و از مطبوخات مطبوخ قسط و افسنتين به روغن بادام شيرين دو درم و روغن پسته دو درم بنوشند و قوىتر از اين آن است كه به روغن ناردين و روغن بادام تلخ و روغن بيدانجير آن را بنوشند . و ايضا اين مطبوخ بگيرند باديان تخم كرفس انيسون مصطكى هر يك دو درم پوست بيخ كرفس پوست بيخ باديان هر يك ده درم حشيش غافث افسنتين رومى هر يك پنج درم لك قصب الزريره قسط شيرين و تلخ ريوند هر يك سه درم فقاح اذخر چهار درم در چهار رطل آب بجوشانند تا نصف بماند هر روز چهار اوقيه از آن به روغن پسته يك نيم درم و روغن بادام شيرين دو درم بنوشند و گاهى نفع مىكند ايشان را تضميد به اضمدهء حاره و مراهم حاره مثل مرهم اصطمخيقون و ضماد فيلفريوس با ضماد اكليل الملك و ضماد متخذ از مثل قسط تلخ و سنبل الطيب و ناردين و وج و حلبه و مانند آن و اين ضماد جيد است اشنه انبرباريس مصطكى اكليل الملك سنبل الطيب بيخ سوسن گل سرخ مساوى در روغن مصطكى پخته صبح و شام نيم گرم ضماد نمايند . و ايضا فقاح اذخر حب بلسان مصطكى قردمانا حمامه هر واحد سه درخم صبر افسنتين فقاح افسنتين هر واحد شش درخم سنبل الطيب سليخه هر واحد دو درخم ايرسا برگ مرزنجوش هر واحد هشت درخم اشق بست و چهار درخم و صمغ بطم كندر هر واحد دوازده درخم موم يك نيم رطل روغن حنا به قدر سرشتن . و ايضا حماما اوقيه حب بلسان مقل قردمانا حنا مر كندر زعفران هر واحد يك نيم اوقيه سنبل شامى دو اوقيه صمغ بطم شش اوقيه كندر و مقل را در شراب حل كنند و زعفران را در آن حل سازند و صمغ بطم در روغن ناردين بگذارند و ادويهء خشك را سائيده بدان شراب و روغن آميزند و اندكى موم گداخته بياميزند و ضماد كنند . و ايضا بگيرند سفرجل آرد جو و موم و مغز ساق گوساله و روغن گل و افسنتين و حنا و سنبل و زعفران و اسارون و ايرسا و قرنفل و اشق و مصطكى و علك الانباط و مقدار حار و بارد از آن به قدر حاجت مقرر كنند و مرهم سازند . و اما اغذيه مغز نان گرم در شراب و در حنديقون ثريد كرده و لحوم خفيفه از لحم عصافير و قنابر و دراج و كبك و بطون اوز و خصوصاً مرغابى همه اينها بريان و قلايا مبزر و كرنب مطبوخ در آب به سه طبخ و مبزر به ابازير مسخنه مثل دارچينى و فلفل و كمون و مانند آن و بر آن سداب قطع كرده و احساء متخذ به مثل حلبه و لبوب حاره بخورند و گاهى در اغذيهء ايشان كاسنى و خصوصاً بسيار تلخ داخل مىكنند . و بعضى گفته‌اند كه جاورس شديد الطبخ ايشان را نافع است و نزد من اين صواب نيست و اما نقل از فواكه و مانند آن مثل شاه‌بلوط است و مويز فربه و پسته خاصه . و بعضى گفته‌اند كه از پسته و بادام به سبب ثقل اينها بر معده اجتناب بايد كرد به سوى قول او در پسته التفات نشايد كرد و لحم حلزون خصوصاً مبزر ايشان را نافع است و از شير و ماهى و فواكه رطب و لحوم غليظ اجتناب نمايند . [ صاحب كامل ] صاحب كامل گويد كه هرگاه كبد را مرض از سوء مزاج بارد عارض شود بايد كه آن را قرص ريوند و قرص لك و قرص افسنتين و غير آن از اقراص كه ذكر خواهم كرد با سكنجبين عسلى و با عنصلى به قدر حاجت بدهند و تضميد كبد نمايند به ضماد صبر يا به ضماد اصطمخيقون و غير آن از اضمدهء مسخنه كه وصف آن خواهم كرد . و اگر اين فائده نكند ماء الاصول به دواء الكركم يا دواء اللك يا روغن بادام تلخ يا چيزى از اثاناسيا معمول به كبد گرگ دهند . و گويند كه جگر گرگ خشك كرده درم چون با ريوند بخورند اوجاع كبد حار و بارد را نفع دهد و تضميد كبد ناشتا به پارچهء كه در آب مطبوخ بيخ اذخر و فقاح او و سنبل و اسارون و نمام و مرزنجوش تر كرده باشند بايد كرد و اين قرص كبد بارد را نافع است مصطكى سنبل اسارون لك مغسول هر واحد سه درم گل سرخ چهار درم انيسون دو درم عصارهء غافث افسنتين رومى ريوند چينى هر واحد يك درم زعفران چهار دانگ همه را باريك سائيده به آب كرفس سرشته قرص به وزن يك درم تا يك مثقال سازند و يك قرص با سكنجبين عنصلى و آب كاسنى تلخ بدهند و آب كاسنى تلخ نافع اوجاع حار و بارد كبد است بهر آنكه در آن تلطيف به سبب تلخى است و بدين جهت مفتح سدد است . و ايضا گل سرخ شش درم زرشك سنبل الطيب مصطكى عصارهء غافث اسارون هر واحد سه درم ريوند چينى زعفران هر واحد يك نيم درم اصل السوس لك مغسول هر واحد چهار درم افسنتين رومى دو درم باريك سائيده به آب باديان يا آب كرفس سرشته به وزن درم قرص سازند و يكى به سكنجبين بخورند . و اگر سردى قوى باشد به آن پنج درم تا هفت درم ميسوسن ممزوج به آب بنوشند و شرب ميسوسن مفرد نفع مىكند و اين ماء الاصول كبد بارد را نافع است پوست بيخ كرفس پوست بيخ باديان هر واحد ده درم باديان انيسون تخم كرفس هر واحد چهار درم مصطكى سنبل الطيب هر واحد دو درم بيخ اذخر و فقاح او حشيش غافث افسنتين رومى حاشا جعده قصب الزريره هر واحد پنج درم